Nothing changes, everything moves

dinsdag 5 juni 2018

Op 17 mei was het Internationale Dag tegen Homofobie, Bifobie en Transfobie (IDAHOT Day). Naar aanleiding van deze jaarlijkse dag, waarin organisaties internationaal aandacht vragen voor het verschijnsel homohaat en de sociale onwenselijkheid daarvan, werd er bij IHLIA een eendaagsjongerenfestival georganiseerd door de PINKoriginals: Nothing Changes, Everything Moves. Clari de Waal, coördinator van PINKoriginals, legt uit wat de inspiratie uit het IHLIA-archief voor deze dag is geweest: Verkeerde Vriendschap (1984) van Sacha Wijmer en Anja van Kooten Niekerk.

In het boek wordt de praktijk van het lesbisch leven in de jaren 20-60 van de vorige eeuw heel mooi beschreven, gedistilleerd uit diepte-interviews met betrokken vrouwen. Aan iedereen die aan deze dag meewerkt heb ik gevraagd om het hoofdstuk Subcultuur, Stijlmiddelen en Omgangsvormen te lezen.  

Het hoofdstuk gaat over cafébezoek, hoe je jezelf presenteert en kleed en of je dat soort kleding ook in het ‘gewone’ leven aankan en of je daarin herkend wordt door je heterovrienden of alleen door de mensen die de codes begrijpen. Het draait om zichtbaarheid en tegenover wie je zichtbaar wilt zijn en hoe je dat dan doet. Maar uiteindelijk gaat hun hele onderzoek over lesbisch leven, hoe geef je dat vorm?  

Daar hebben ze behoorlijk intieme gesprekken over gevoerd met best veel vrouwen, verspreid over het hele land. Weliswaar werd er gesproken over de gabbertjes en de femmetypes die niet lesbisch zouden zijn, maar het ging ook veel over dingen die voor hen onbenoembaar waren, omdat er nog geen taal voor was, er werd ook nauwelijks tot niets over uitgewisseld.  

Daarom is het een heel uniek en zorgvuldig onderzoek geworden. Over een heel kwetsbaar onderwerp, zeker voor die tijd, maar dat is het nog steeds. Ik had het boek al eerder gebruikt in de tijd dat ik met een ander jongerenproject bezig was: Genderexpressie, vroeger en nu, omdat het heel erg gaat om genderexpressie en daarvan kun je denken: is het nou kopiëren van de heteronormen of is dat op de hak nemen?  

Bovendien is het boek een prachtig voorbeeld van hoe maatschappelijke normen in jouw tijd invloed hebben op je persoonlijke gevoelens en denken. Je denkt altijd dat het superpersoonlijk is, maar dat blijkt vaak een reactie op de tijdsgeest te zijn. Heel interessant voor jonge mensen die hun weg zoeken en bezig zijn met wat de verwachtingen zijn en hoe zij zich daar tegen willen afzetten.  

Performance

Verkeerde Vriendschap kwam in de aanloop van het festival weer in beeld toen ik wat gesprekken had met het duo achter Lgbt Youth Performance Initiative Amsterdam. Vorig jaar hebben ze samen met ons ook al een performance ontwikkeld en we wilden hier dit jaar een vervolg aan geven. Op dat moment had IDAHOT zelf nog geen thema, dus zijn we gaan kijken wat de interesses waren van de groep jongeren die meedoen.  

Marlieke Burghouts is choreografe en Leila Lohman is als activiste betrokken geweest bij het organiseren van de Lesbian Conference in Wenen. Daar kwam ook heel erg naar voren dat de ontmoetingsplekken voor met name vrouwen enorm slinken. En daarmee ook de zichtbaarheid van die vrouwen in de publieke ruimte verdwijnt. We zagen daar een onderwerp in en Marlieke en Leila wilden voor dit jaar dan ook alleen met mensen gaan werken die zich als vrouw identificeren en op vrouwen vallen.  

Bij het maken van het boek waren de schrijfsters dertig en nu zijn Marlieke en Leila ook van dezelfde leeftijd. Zij zijn erg begaan met de jongere generatie en vinden het belangrijk dat jonge, opgroeiende lhbt’ers een stem hebben.  

Universele vraag

Net als het boek destijds wil het festival onderzoeken wat er in deze tijd leeft, toegespitst op de vragen die aansluiten bij vandaag. We hebben daartoe met verschillende jonge mensen gepraat, evenals met de GSA (Gay Straight Alliance) en met de studenten/docenten daar op school.  

Bij het lezen van het artikel zagen ze niet snel aanknopingspunten met hun eigen wereld, maar als je erover doorpraatte bleken we er wel het volgende uit te kunnen destilleren:  

1) hetero is de norm

2) wat je zegt ben je zelf

3) veilige plekken blijven nodig

Het spitst zich voornamelijk toe op dat laatste onderwerp. Al heeft dat natuurlijk ook weer alles te maken met de heteronorm en of je kunt zijn wie je bent in elke mogelijke situatie. Uiteindelijk is dat een heel universele vraag. Voor homo’s, maar ook voor hetero’s.’   

IDAHOT

Om inclusief te zijn en de veelkleurigheid van de samenleving in seksuele oriëntaties en gender identiteit en expressie te benadrukken, staat IDAHOT voor ‘een wereldwijde viering van seksuele en gender diversiteit     De datum van 17 mei is ingegeven door het feit dat op die dag in 1990 de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) homoseksualiteit officieel schrapte van de internationaal gehanteerde lijst van ziekten, de International Classification of Diseases. Tot dan toe stond homoseksualiteit op die lijst als psychische aandoening te boek met alle nadelige gevolgen voor lesbiennes, homoseksuelen en biseksuelen.     IDAHOT werd voor het eerst georganiseerd door de Canadese organisatie Fondation Émergence in 2003. Sindsdien worden er jaarlijks op 17 mei in meer dan 100 landen door steeds meer organisaties activiteiten opgezet. De dag heeft erkenning gekregen van diverse staten en overheden, ook van het Europees Parlement. Oorspronkelijk was er vooral aandacht voor de discriminatie van lesbiennes, homoseksuelen. Sinds enkele jaren is er meer aandacht voor de discriminatie van biseksuelen, intersekse personen en het geweld waarmee transgenderpersonen worden geconfronteerd. (Bron: idahot.nl)

Nieuws

Twitter